Brennum betlikerlinguna!

Nú ganga þeir hart fram í Sjálfstæðisflokknum og leita logandi ljósum að betlikerlingu þeirri sem komið hefur íhaldinu í þau hræðilegu vandræði að hafa orðið fyrir barðinu á örlæti efnaðra manna. Hver bað um þessar milljónir? Komið með kerlinguna og kastið henni á bálið!

Einkennilegt þykir mér að Sjálfstæðismenn skuli vera á einu máli um að styrkjamálið ógurlega sé flóknara en að gefa og þiggja. Fyrir þeim virðist málið mun flóknara. Verður það að teljast undralegt því innanbúðar í Valhöll er hver júristahausinn upp af öðrum.

Nær formaðurinn að kafa til botns?

Það virðist skipta máli hver bað FL-Group og Landsbankann um fjárstyrki. Ef svo er – skiptir þá ekki líka máli hver bað einhvern um að biðja þessi fyrirtæki um pening og jafnvel hver bað einhvern um að biðja enn annan um að biðja ráðamenn í þessum fyrirtækjum að styrkja Sjálfstæðisflokkinn? Og getur keðjan ekki verið mun lengri… maður bað konu um að biðja karl um að biðja kerlingu um að biðja manneskju um að biðja persónu um að biðja lögaðila… útí það óendanlega.

Ég er ekki undrandi á því að vesalings formaðurinn þurfi langan tíma til að komast til botns í atburðarásinni. Hann getur ábyggilega ekki haldið niðrí sér andanum nógu lengi til að kafa alla leiðina niður á fast.

Eru betlikerlingarnar ábyrgar?

Stöldrum nú við. Þarf það að vera siðferðilega ámælisvert ef einhver tekur það upp hjá sjálfum sér að biðja Landsbankann, FL-Group, Vinstrigræna eða CIA að styrkja Sjálfstæðisflokkinn með fjárframlögum? Ég sé í sjálfu sér ekkert athugavert við það vegna þess einfaldlega að í því felst í sjálfu sér engin athöfn. Nema menn telji sér trú um að sá sem ber fram bónina hafi jafnframt fullkomið vald yfir athöfnum hins. Þannig er það auðvitað ekki.

Takið eftir að ég sagði „tekur það upp hjá sjálfum sér”. Það er fremur ólíklegt að einhverjir Sjálfstæðismenn hafi farið á stjá og hringt eða gengið milli fyrirtækja með betlistaf í hendi nema stofnanir flokksins hafi hvatt til þess. Skiptir þá einhverju máli hver það var sem bað FL-Group eða Landsbankann um pening? Varla. Öllu máli virðist skipta hve fjárhæðirnar voru miklar. Er sá sem bað þessi fyrirtæki um peninga ábyrgur fyrir því hvað þau voru rausnarleg? Ekki heldur.

Sælla er að gefa en þiggja

Fyrst Sjálfstæðisflokkurinn getur ekki amast við þeim sem gengur um með betlistafinn hver er þá siðferðilega ábyrgur? Getur Sjálfstæðisflokkurinn gert FL-Group eða Landsbankann ábyrg fyrir því að 60 milljónir runnu í sjóði hans? Það kemur ekki til greina því fulltrúar flokksins höfðu það í hendi sér hvort þeir tóku við slíkum upphæðum. Þar með eru þeir einir siðferðilega ábyrgir sem tóku við þessum milljónum. Ekki þeir sem báðu um þær né hinir sem gáfu þær.

Sú atburðarás sem skiptir siðferðilega máli er því ekki flóknari en að gefið var og þegið og sá sem nú þarf að meta athafnir sínar er fyrst og fremst sá sem þáði.

Og hver þáði þessa peninga með þökkum á sínum tíma? Enginn sem gegnir trúnaðarstöðum fyrir flokkinn þykist hafa haft grænan grun um þennan fjáraustur nema Geir H. Haarde. Hann hefur sagt að hann hafi vitað af og tekið við þessum fjárframlögum.

Heyr’ ekki, sé ekki, tal’ ekki

Nú kunna menn og konur í Sjálfstæðisflokknum sem gegna trúnaðarstörfum fyrir flokkinn að segja satt. Það má vera að þau geti öll tekið undir með Birni Bjarnasyni og sagt að þau hafi ekkert um þetta vitað og hefðu aldrei tekið í mál að flokkurinn tæki við svo miklu fé – heilum 60 milljónum frá tveimur fjármálafyrirtækjum. Það tjáir ekki að tefla fram þessum rökum og halda að þar með séu kjörnir trúnaðarmenn og þingmenn lausir allra mála vegna þess að þeir „vissu ekki neitt” og „hefðu aldrei” liðið þetta.

Staðreyndin er sú að Sjálfstæðisflokkurinn tók við þessu fé. Einhverjir umboðsmenn hans gerðu það. Það voru engir aðrir að verki – hvorki þeir sem gáfu né þeir sem bönkuðu uppá með betlistafinn. Telji siðferðishetjurnar í Sjálfstæðisflokknum þetta hafa verið ámælisvert geta þær ekki með öllu skotið sér undan ábyrgð. Því spurningin er hver átti að hafa eftirlit með þessum umboðsmönnum eða fulltrúum? Hvernig gátu þeir framið þennan verknað sem mönnum þykir svo ámælisverður nú?

Ég er hræddur um að formaður Sjálfstæðissflokksins átti sig ekkert á því að þó honum takist að finna „sökudólginn” og allir á íhaldsbænum reyni að láta málið snúast um hver bað hvern um hvað – þá þarf hann að svara nokkrum spurningum. Leiðindin eru nefnilega ekki búin.

Var þetta ekki bara sjálfsagt og eðlilegt 2006?

Voru til einhverjar reglur um það í Sjálfstæðisflokknum hvað mætti taka við stórum fjárframlögum frá fyrirtækjum? Ég vil nú leyfa mér að efast um þetta. En segjum að svo hafi verið. Annað hvort hefur upphæðin verið lægri eða hærri en reglur leyfðu. Þá er einfalt að skera úr um hvort einhver braut reglur og finna hver það var.

Líklega voru engar reglur til um þetta hjá Sjálfstæðisflokknum og trúnaðarmenn flokksins því ekki sekir um agabrot. Nú árið 2009 þykir mönnum þetta aftur á móti siðferðilega ámælisvert. Svo ámælisvert, hneykslanlegt og voðalegt að þeir telja sjálfum sér vafalaust trú um að þeir hefðu verið sama sinnis 2006 ef þeir bara hefðu vitað……

Ég er ekki viss um það. Sjálfstæðisflokkurinn tók við þessum milljónum frá FL-Group og Landsbankanum og trúnaðarmönnum hans þótti ekkert athugavert við það. Þeim þótti þetta svo sjálfsagt að þeir sögðu öðrum ekki einu sinni frá því. Eða öðrum fannst þetta líka svo sjálfsagt að þeir muna ekki eftir að þeim var sagt það. Eða….. mönnunum sem ekkert þykjast vita núna þóttu tölurnar í ársreikningum flokksins ekkert undarlegar eða hirtu ekki um að spyrja um sundurliðun. Hver bera ábyrgð á því?

Árið 2006 var þetta líklega allt saman sjálfsagt og eðlilegt. Auðmenn áttu pening eins og skít og keyptu sér velvild þvers og krus í samfélaginu. Og þeir studdu fólk í prófkjörum og flokka í framboðum. Ekki alla reyndar og suma meir en aðra. Þarf einhver að vera undrandi á því að í öllum gauraganginum hafi Hannes Smárason hent 30 milljónum í Sjálfstæðisflokkinn og Sigurjón Þ. Árnason 25 milljónum? Voru þetta ekki smáaurar þá? Er það ekki þess vegna sem enginn tók eftir þessu…. að þetta voru í rauninni smáaurar?

Og er það ekki bara vegna þess að Ísland er á hliðinni sem þetta verður allt í einu móralskt? Talaði einhver í Sjálfstæðisflokknum um „gildi” fyrir hrunið mikla?

Ómerkilegt minnisblað

Ég er ekki hissa á því að Ísland sé á hliðinni ef minnisblöð háttsettra embættismanna sem véla með lifibrauð okkar og lífshagsmuni eru sömu gerðar og það sem við höfum nú fengið að lesa. Eða tekur enginn eftir því að þetta er ekkert nema snakk? Þessi sagði þetta og hinn sagði hitt…. og ómögulegt að átta sig á hver niðurstaða höfundar minnisblaðsins er. Það má skilja hann sem svo að allt sé að fara til andskotans en samt ekki. Landsbankamenn sögðu góðar sögur sem menn trúðu og Seðlabankamenn sefuðu áhyggjur manna vegna Icesave. Seðlabankamenn virðast líka hafa látið í ljós að fjármálakerfið færi þá aðeins á hliðina ef til heimskreppu kæmi.

Ég hélt að maður ætti í svona minnisblöðum að reyna að draga saman einhverjar niðurstöður þannig að ekki færi milli mála um hvað hefði verið rætt, hverjar ábendingar viðmælenda hefðu verið, andsvör Seðlabankamanna og síðast en ekki síst hvaða atriði það voru sem íslensk stjórnvöld og Seðlabankinn þyrftu sérstaklega að gaumgæfa.

Mér kemur því ekki á óvart að enginn hafi tekið þetta alvarlega og nánast farið af fundinum, beint uppí flugvél til að sitja blaðamannafundi með auðjöfrum og munnhöggvast við útlenda blaðamenn. Pappírsgagn þetta er eins og skýrsla  fulltrúa í áhugamannafélagi sem hann gefur stjórn af samtölum sínum við fulltrúa í öðru áhugamannafélagi. Hafi Davíð Oddsson viljað láta taka mark á sér hefði hann átt að skrifa betur og skýrar eða tekið sig til og lesið Writing Reports and Memos for Dummies og skilað af sér almennilegu minnisblaði.

Það sem mér þykir merkilegast af öllu er samtalið við Geir Haarde sem ég heyrði í útvarpinu í dag. Hann virtist ekki draga í efa þar að Seðlabankamenn hefðu verið að tilkynna honum og hans fólki að hér stefndi í þrot heldur sagði að á þeim tíma hefði þá þegar verið erfitt um vik að bregðast við. Með öðrum orðum verður hann ekki skilinn öðru vísi en hann telji að í febrúar á síðasta ári hafi menn verið búnir að missa af lestinni. Kann að vera rétt. En hvernig stendur þá á því að hann og aðrir málsvarar kapítalismans stöguðust á því í sífellu að enginn hefði séð þessa kreppu fyrir og síst af öllu hrun spilaborgar íslensku bankanna?

Síðasti ráðherrann fallinn

Ég sé að Einar Kristinn Guðfinnsson fyrrum ráðherra tapaði slagnum um fyrsta sætið í próflkjöri Sjálfstæðisflokksins fyrir vestan. Það gerði Guðlaugur Þór í Reykjavík og líka Þorgerður Katrín í Kraganum. Hafa þá ekki allir ráðherrar Sjálfstæðisflokksins hætt eða runnið á rassinn í prófkjörunum? Munum hið síkveðna – stefnan er í lagi, fólkið brást!

Fram til sigurs

Jóhanna Sigurðardóttir hefur látið til leiðast að bjóða sig fram til formennsku í Samfylkingunni. Ég er ekki bara ánægður með það heldur líka neðanmálsgreinina sem fylgdi með: Nauðsynlegt er að mynda vinstristjórn eftir kosningar og standa þarf vörð um velferðarþjóðfélagið í kreppupólitík næstu missera.

Þetta hljómar ágætlega við samþykkt stjórnar Samfylkingarfélagsins á Ísafirði sem hvetur til þess að hafnar verði viðræður Samfylkingar og Vinstrigrænna að ganga bundin til kosninga eins og kallað er – það er að mynda saman ríkisstjórn náist saman meirihluti.

Þetta er annað skilyrði sigurs í kosningunum. Hér má heldur ekkert hika – ekkert nema afdráttarleysið gildir. Allt tal og fjas um “ef samstaða um málefni næst” og þess háttar merkingarlausir frasar geta aldrei þýtt neitt annað en samstarf með Sjálfstæðisflokknum komi til greina eins og hvað annað sem býðst. Hin málefnalega samstaða hefur þegar náðs. Kreppan kenndi þessum tveimur flokkum sem skuldbundir eru launafólkinu að greina aðalatriðin frá aukaatriðunum.

Hitt skilyrði sigurs í kosningunum er að forysta og fylgilið í báðum flokkum átti sig á því um hvað hið svokallaða “Evrópumál” snýst. Það hefur ekkert með það að gera hvort þessir flokkar telja nú á þessari stundu aðild að sambandinu sé hollráð eða óráð. Sú ákvörðun er einfaldlega ekki komin á dagskrá.

“Evrópumálið” snýst um að Ísland þarf að taka sér stöðu í alþjóðaefnahagslífinu hvort sem því og börnum þess líkar betur eða verr. Einn kosturinn er aðild að Evrópusambandinu. En það eru fleiri kostir í stöðunni. Um þetta þarf að taka ákvörðun. Þess vegna eiga Samfylking og Vinstrigrænir að sameinast um að gefa þjóðinni tækifæri á að taka lýðræðislega og upplýsta ákvörðun um hvort Ísland gerist aðili að Evrópusambandinu.

Yfirlýsingin “Ég vil sækja um aðild að Evrópusambandinu” þýðir alls ekki “ég vil að Ísland gangi í Evrópusambandið”. Yfirlýsingin þýðir í raun og veru: “Ég vil spyrja Evrópusambandið hvað aðild Íslands hefur í för með sér”. Um þetta geta menn rifist hér uppá klakanum í drep án þess að komast að niðurstöðu…. við verðum líklega ósammála þar til við fáum svarið.

Því skal ekki neitað að hópur innan Samfylkingarinnar lætur Vinstrigræna fara í taugarnar á sér vegna þessa Evrópumáls. Liggur við að sumir félagar mínir þar haldi virkilega að þetta pólitíska mál sé nánast guðleg opinberun og allir sem efast eigi heima í helvíti. Þessi hópur má ekki ráða ferðinni í kosningabaráttu Samfylkingarinnar því hann tekur ekki málefnalega afstöðu.

Sömu sögu má reyndar segja um ýmsa félaga mína í Vinstrigrænum. Þeim þykir “guðleg opinberun” Evrópusinnanna þvert á móti guðlast. Og svo hræddir eru þeir við helvíti að þeir vilja ekki einu sinni vita hvað stendur í Biflíu andskotans. Þessi hópur má heldur ekki ráða ferðinni í kosningabaráttu Vinstrigrænna því hann tekur ekki málefnalega afstöðu.

Hvorugur “öfgahópurinn” áttar sig á því að deilurnar á Íslandi um Evrópumálið snúast um hve trúverðugar forspár manna eru um hvernig Íslandi reiði af eða hve raunsannar túlkanir þeirra eru á regluverki sambandnsins. Úr þessari deilu verður aldrei skorið nema hafa samning fyrir framan sig sem hægt er að taka afstöðu til. Þegar hann liggur fyrir kemst loksins vit í deilurnar og þá geta þeir sem nú eru fylgjandi aðild breyst í andstæðinga hennar og öfugt.

Þetta eru tvö megin skilyrði fyrir sigri vinstriflokkanna í kosningunum í apríl: Sátt um að mynda saman stjórn og samkomulag í megindráttum um hvernig þjóðin eigi að taka lýðræðislega og upplýsa ákvörðun um Evrópusambandið.

Takist þetta þarf varla að hafa áhyggjur af framhaldinu því þessir flokkar standa nær hvor öðrum í nánast öllum atriðum sem skipta einhverju minnsta pólitíska máli heldur en Sjálfstæðis- eða Framsóknarflokki.

Hafa ber hugfast að Sjálfstæðisflokkurinn álítur fjöldahreyfingar, mótmæli og “búsáhaldabyltingar” vera skrílslæti sem trufla lýðræðið. Samfylking og Vinstrigrænir eiga erfitt með að ganga gegn slíkum hreyfingum – enda fótgönguliðar úr herfylkjum þeirra sem mynda stoðkerfi hennar. Þess vegna er okkur hollast að þessir flokkar gangi samstilltir til kosninga, sigri með glæsibrag og myndi alþýðustjórn í maí 2009.

Allt er þá þrennt er

Þrennar fréttir dagsins eru umhugsunarverðar.

Fyrsta

Fyrstu fréttina las ég í morgun á mbl.is þar sem vitnað var í Guðmund Gunnarsson og Halldór Grönvold. Þar var bent á að fulltrúar launamanna sitja ekki einir í stjórn lífeyrissjóða og er því ekki einum um að kenna um ófarir þeirra og sukk þar sem atvinnurekendur eiga helming fulltrúanna í stjórnunum.

Þetta er svolítið merkilegt. Nú eiga kapítalistarnir ekki neitt í þessum sjóðum en stjórna þeim samt. Gömlu karlarnir í verkalýðshreyfingunni útskýrðu þetta fyrir mér ungum með því að rökin væru að launamenn greiddu af launum sínum í sjóðina en kapítalistarnir greiddu hluta launann sem framlag til sjóðsins í nafni launamannsins. En það skapar þeim ekki neina aðild að sjóðnum – þetta er bara mismunandi form launagreiðslna. Mikið rétt sögðu menn – en við fengum meira í sjóðinn með þessu en þeir komust að í stjórn sjóðanna í staðinn.

Er nú ekki tími kominn til þess að sparka atvinnurekendum úr stjórn sjóðanna? Þetta er verðugt verkefni alþýðustjórnarinnar eftir kosningar. Í rauninni brýtur þessi ósvinna í bága við eignaréttinn – kapítalistarnir eru að ráðstafa eigum annarra. Auðvitað er það rétt hjá Guðmundi að sjóðsfélagar, þeir sem eiga sjóðina, eigi að kjósa stjórn þeirra.

Annað

Önnur fréttin var að ég heyrði að minnsta kosti að tvö verkalýðsfélög mótmæla harðlega vegna arðgreiðslu Granda og krefjast þess að launahækkunum verði ekki frestað… samningar hafi bara sinn gang. Greinilegt er að ástæðulaust er að launafólk láti á móti sér að “þiggja” umsamdar launahækkanir. Í Kastljósi í gær lýsti Guðmundur Gunnarsson mikilli andúð sinni á Grandamálinu og lokaorð hans voru hrein snilld í þættinum. Hvet alla til að fara á RÚV og hlusta á það. En það var annað sem Guðmundur upplýsti – og það var að hans félag hafði samið við einhverja atvinnurekendur um launahækkanir en aðra ekki. Vegna þess að þeir standa misvel. Sumir þurfa frestun launahækkana – aðrir ekki.

Hvernig geta menn vitað þetta? Varla getum við tekið mark á því sem kapítalistarnir segja. Hvernig gátu Guðmundur og hans félagar gert greinarmun á þeim sem gátu borgað og hinum sem ekki gátu borgað?

Þetta minnir okkur á gamla góða kröfu sem er löngu gleymd. Fallist kapítalistarnir ekki á umsamdar launahækkanir eða beri því við að fyrirtækin þeirra fari á hausin þegar krafist er hærri launa – þá er verkalýðurinn þá og því aðeins til viðræðu ef bókhald fyrirtækjanna sé gert opinbert. Þá má sjá þetta svart á hvítu. Verkalýðshreyfingin á aldrei að taka mark á neinu öðru – síst af öllu vælinu í Vilhjálmi Egilssyni eða einhverjum hagspekúlöntum sem hafa lært í háskóla að verja kapítalismann fram í rauðan dauðann. Opnið bókhaldið og leyfið okkur að sjá! Þá skulum við ræða málin.

Þriðja

Þriðja fréttin sem veldur mér umhugsun er í Viðskiptablaðinu – eða réttara sagt ummæli sem höfðu eru eftir Þórði Friðjónssyni sem situr nú í Kauphöllinni sem er ekki annað en draugahús eða var kannski aldrei neitt annað en draugahús…. Eftir honum er þetta haft:

Hann sagði að nauðsynlegt væri að losa fyrirtækin úr höndum ríkisins með einkavæðingu, jafnvel þó ríkið hafi þurft að taka þau yfir vegna þess ástands sem nú ríkir á mörkuðum. Þórður sagði á næstu mánuðum myndu skapast kauptækifæri á Íslandi og nægir peningar væru til í landinu til að fjárfesta.

Ég er svo aldeilist hissa! Nóg af peningum til í landinu til að fjárfesta! – Bíddu, var maðurinn í sumarfríi frá því í júní í fyrra og nýkominn til vinnu aftur?