Blogg og þus – tillaga um málbætur

Aldrei hefur mér líkað þetta orð „blog“ – sem við Íslendingar getum auðvitað ekki látið vera þegar við tökum það upp án þess að bæta við einu géi og breyta nafnorðinu í „blogg“ og sögnina lögum við að lögmálum málsins með því að tala um að „blogga“. Segir þetta ekket annað en „blog“ er of letilegt orð til að falla að íslensku þó það rými við öll beygingarlögmálin – líklega vegna þess að nafnorðið er eitt atkvæði og sögnin tvö. Orð þessarar náttúru hafa tilhneigingu til að festast í munni okkar.

Íslendingar eru nýyrðasmiðir af bestu gerð. Orð eins og þota, skjár og sagnorðið „að vista“ bera þess glæsileg merki. Það er Íslendingum ekki sæmandi að eiga ekki sitt eigið orð um „bloggið“…. það er of ríkur þáttur í daglegu lífi okkar til þess að láta vera að eiga orð yfir það á sjálfri móðurtungunni.

Nú færi ég fram tillögu…. hættum að nota nafnorðið „blogg“ og sögnina „að blogga“ – því það er óneitanlega eitthvað framandlegt í því fólgið. Við eigum mun betra orð sem við erum að mestu hætt að nota í daglegu máli. Nýyrðasmiðir íslenskir hafa sótt í eldra tungutak sem er úrelt og varðveitt orð með því að láta þau vísa til nýjunga. „Skjár“ og „sími“ er það sem allir þekkja.

Ég færi hér fram tillögu í anda bestu hefðar íslenskrar nýyrðasmíði um „bloggið“.

1. Í stað nafnorðsins „blogg“ fyrir enska orðið „blog“ notum við íslenska orðið „þus“

2. Þegar við þurfum að grípa til sagnar notum við í stað „að blogga“ íslensku sögnina „að þusa“.

Hvers vegna legg ég þetta til? Íslenzk orðabók Árna Böðvarssonar gefin út af Menningarsjóði 1963 segir… þusa, aði s. 1. rausa, tala hratt og mikið, romsa. 2. þjóta af stað.

Í minni fjölsyldu var nafnorðsmyndin í hvorugkyni og talað var um þus. Einhver átti það til að þusa og þá var enginn friður fyrir þusinu. Það beygist þá þus, þus, þusi til þus(s). Hættu þessu helvítis þusi? (Dæmi um notkun nafnorðsins í þágufalli) En Árni Böðvarsson er með þetta í kvenkyni og lætur okkur vita af nafnorðinu „þusa“. Þegar ég hef röflað nokkra hríð heitir það þá „þusa“ rétt eins og ræða, tala eða romsa. Það beygist þá þusa, þusu, þusu, þusu. Stefnuþusa Jóhönnu Sigurðardóttur féll ekki í góðan jarðveg í herbúðum stjórnarandstöðunnar!

Ég gef það ekkert eftir að nafnorðið „þus“ sé til í hvorugkyni í málinu. Óttalegt þus er þetta! Hvenær hættir þetta þus! Þetta er nú meira þusið!

En við erum að mestu hætt að nota þetta – alveg eins og „skjár“ er ekki lengur notað um glugga. Skjár merkir upphaflega líknarbelgur af kálfi sem strengdur er yfir gat á gafli torfbæjarins gamla. Krummi krunkar á skjánum!

Því legg ég til í anda Helga Hálfdanarsonar og Guðmundar Finnbogasonar að við hættum að blogga og tala um blogg og byrjum að þusa og tölum um þus.

Ég hef séð ljósið!

Loksins… loksins… eitthvað sem vit er í!

Þjóðfundur

Um helgina var haldinn Þjóðfundur – stórkostlega merkilegt framtak eftir því sem fréttir herma. Fulltrúar voru boðaðir á fundinn  af sérstakri hugkvæmni.  1200 Íslendingar voru valdir af handahófi að því er mér skilst. Svo voru kölluð til 300 félagsmála- og valdatröll. Þannig var tryggt að allt færi vel fram – einn innmúraður apparatsmaður á móti hverjum þremur til fjórum meðaljónum. Það eru hæfileg valdahlutföll. Eiður Smári fer nú létt með að sóla fjóra amatöra uppúr skónum þó hann skori ekki mark gegn Lúxemburg. Mér skilst líka að einn gæslumaður hafi verið sérþjálfaður til að sitja við hvert borð og passa að allir væru jákvæðir og enginn færi nú að vaða yfir neinn. Því ríkti samhugur og gagnkvæmur skilningur þvers og krus og frumleg hugsun fékk að fljúga frjáls. Engin átök og þvergirðingsháttur. Enginn á móti neinu eða neinum. Allir jákvæðir. Það hlaut að koma eitthvað út úr þessu!

Gildin

Niðurstöður voru stórmerkar. Hvaða „gildi“ eiga Íslendingar að leggja áherslu á? Einhver sagði í fréttum að það hefði komið á óvart að sú dygð sem kölluð er „heiðarleiki“ hafi verið efst á blaði. Merkilegt! Aldrei hefði mér dottið í hug að þetta væri þjóðinni svona ofarlega í huga. Hélt frekar að Íslendingurinn væri upptekinn af vinnusemi og fórnfýsi – fremur en heiðarleika. En svona hafa hrunið og fjárglæfrarnir vakið upp nýsköpun meðal þjóðarinnar í siðfræði. Svo voru þarna líka einhver önnur gildi sem eru blanda úr því sem menn hafa brotið heilann um frá tímum Forngriggja og skrifað um þykkar bækur og mannréttindafrösum borgarabyltinganna í Bandaríkjunum og Frakklandi á 18. öld. Loks náðu þessar hugmyndir uppá Ísland!

Þemun

Það er ánægjulegt að íslenska þjóðin skuli hafa áttað sig á þessum gildum.  En „þemun“ eru ennþá frumlegri. (Ég veit reyndar ekkert hvað þessi „þemu“ eru – kannski það sem ræða á í samkvæmum og Ölstofunni næst þegar maður rekur þar inn nefið). Ég hélt að Íslendingar væru uppteknir af fiski, kindakjöti og vegagerð. En það er nú eitthvað annað. Ekki datt mér í hug að þjóðinni væri efst í huga menntun, fjölskyldan, umhverfið, sjálfbærni og atvinnulíf – ásamt auðvitað velferðinni. Það hefur ekki farið neinum sögum af þessu í orðagjálfri fjölmiðlanna síðustu vikur og mánuði. Mér hefði aldrei dottið þetta í hug. Hefði bara ekki getað lagt neitt þarna í púkkið.

Framtíðarsýn

En hvað um framtíðarsýnina? Samfélagið er í miðpunkti. Mér sýnist líka að menntunin sé þarna. Gott að fólk áttar sig á að það er framtíð samfélagsins sem um er að ræða en ekki einhvers annars – eins og til að mynda villifjár á Vestfjörðum. Ég verð að viðurkenna að þetta var nú ekki svona skýrt í mínum huga. Svo er bent á ef ég skil þetta rétt að samfélagið þarf helst að vera samsett úr sæmilega upplýstu fólki sem er viðuræðuhæft, notar dómgreind og rökhugsun ásamt verkþekkingu á hverri grein. Þetta hefur farið fyrir ofan garð og neðan í „orðræðunni“ undanfarin misseri. Að minnsta kosti hef ég aldrei heyrt um þetta fyrr. Þjóðfundurinn vill líka – ef ég les rétt úr orðakösinni – að jafnaðar verði gætt í framtíðinni, passað uppá heilbrigðisþjónustuna, sjálfbæra nýtingu auðlinda og þjóðin verði öflug og vönd að virðingu.

Tímamót

Þjóðfundurinn hefur markað tímamót. Hér hefur fólk hafið sig yfir hið innantóma frasaglamur sem hefur ekki gert annað en æra óstöðuga síðustu mánuði. Hér hafa menn og konur stigið uppúr innihaldslausum orðaflaum sem svo gjarnan bunast útúr landsfundum stjórnmálaflokkanna og áramótaræðunum í sjónvarpinu. Hér hefur verið leitað í sálardjúp þjóðarinnar sjálfrar og dregin upp alveg ný hugsun úr grasrótinni. Helsta dyggðin til farsældar íslenskri þjóð er heiðarleikinn, framtíðin byggist á menntun og blómlegu atvinnulífi og framtíðarsýnin er menntað, sjálfbært jafnaðarþjóðfélag.

Húrra!

Einum rómi tala menn um þessi tímamót. Forseti Alþingis gladdist í hjarta sínu yfir því hve mikill samhugur ríkti á fundinum – eitthvað annað en þessi fjárans neikvæðni og erjusemi sem tröllriðið hefur þjóðfélaginu. Hugmyndir Þjóðfundarins voru svo skýrar og klárar að prófessor í stjórnmálafræði átti ekki í neinum vandræðum með að draga þá praktísku ályktun að vilji væri fyrir því að Davíð Oddsson sneri aftur í stjórnmálin. Þetta eru skarplegar athugasemdir. Þó var analýsa mannfræðingsins færð fram af mikilli djúphygli. Hann taldi að hér væri á ferðinni mikilvæg hóp-þerapía þjóðarinnar til að yfirstíga reiðina. (Hér leynist tillaga um gríðarlega hagræðingu í geðheilbrigðiskerfinu. Við ættum að geta einbeitt okkur að því til dæmis að lækna bara slembiúrtak úr hópi þunglyndra og þá læknast hinir í leiðinni.)

Ég hef séð ljósið!

Nú hef ég séð ljósið eftir að hafa dvalið í myrkri. Ég hélt að það væri slagur framundan – ella munum við láta vaða yfir okkur. Hélt það þyrfti að slást um það hver eigi í raun náttúruauðlindirnar, hvort það eigi bara að vera launafólk sem greiðir skuldir sínar (sem eru einu gervipeningarnir sem breyttust í alvörupeninga eftir hrun)…. Ég hélt að vandamálið væri að baráttutæki vinnandi fólks væru óvirk og vinstriandstöðu vantaði í ríkisstjórnarflokkanna – sem er undirrót þess að lýðræðið á Íslandi kemst ekki til skila. Ég hélt að vandamál framtíðarinnar væri það helst að samfélagið þarf að vera lífvænlegt fyrir þá sem nú eru 17-35 ára og eiga litlu börnin – fólkið sem annað hvort lokast inní skulda- og vinnuþrælkunarfangelsi eða flýr land. Ég hélt að vandamálið væri að við förum illa með gamla fólkið okkar.  Ég hélt að vandamál Íslendinga væri að þeir hafa haldið að þeir þyrftu ekki að framleiða neitt, – það væri nóg að mennta sig og kaupa bara og selja og skeina hver annan. Þó er ég með nokkra ofbirtu í augunum. Þjóðfundurinn var aðeins of frumlegur fyrir mig. Gott ef ég er ekki með rafsuðublindu. Sé ekki baun. Ég heyri að nú standi til að vinna úr þessu öllu saman. Þá verður kannski talað um gagnsæi, forgangsröðun, nýja nálgun, frumkvöðla og sprotaspírur. Eitthvað svona jarðbundið fyrir þurs eins og mig.

Brennum betlikerlinguna!

Nú ganga þeir hart fram í Sjálfstæðisflokknum og leita logandi ljósum að betlikerlingu þeirri sem komið hefur íhaldinu í þau hræðilegu vandræði að hafa orðið fyrir barðinu á örlæti efnaðra manna. Hver bað um þessar milljónir? Komið með kerlinguna og kastið henni á bálið!

Einkennilegt þykir mér að Sjálfstæðismenn skuli vera á einu máli um að styrkjamálið ógurlega sé flóknara en að gefa og þiggja. Fyrir þeim virðist málið mun flóknara. Verður það að teljast undralegt því innanbúðar í Valhöll er hver júristahausinn upp af öðrum.

Nær formaðurinn að kafa til botns?

Það virðist skipta máli hver bað FL-Group og Landsbankann um fjárstyrki. Ef svo er – skiptir þá ekki líka máli hver bað einhvern um að biðja þessi fyrirtæki um pening og jafnvel hver bað einhvern um að biðja enn annan um að biðja ráðamenn í þessum fyrirtækjum að styrkja Sjálfstæðisflokkinn? Og getur keðjan ekki verið mun lengri… maður bað konu um að biðja karl um að biðja kerlingu um að biðja manneskju um að biðja persónu um að biðja lögaðila… útí það óendanlega.

Ég er ekki undrandi á því að vesalings formaðurinn þurfi langan tíma til að komast til botns í atburðarásinni. Hann getur ábyggilega ekki haldið niðrí sér andanum nógu lengi til að kafa alla leiðina niður á fast.

Eru betlikerlingarnar ábyrgar?

Stöldrum nú við. Þarf það að vera siðferðilega ámælisvert ef einhver tekur það upp hjá sjálfum sér að biðja Landsbankann, FL-Group, Vinstrigræna eða CIA að styrkja Sjálfstæðisflokkinn með fjárframlögum? Ég sé í sjálfu sér ekkert athugavert við það vegna þess einfaldlega að í því felst í sjálfu sér engin athöfn. Nema menn telji sér trú um að sá sem ber fram bónina hafi jafnframt fullkomið vald yfir athöfnum hins. Þannig er það auðvitað ekki.

Takið eftir að ég sagði „tekur það upp hjá sjálfum sér”. Það er fremur ólíklegt að einhverjir Sjálfstæðismenn hafi farið á stjá og hringt eða gengið milli fyrirtækja með betlistaf í hendi nema stofnanir flokksins hafi hvatt til þess. Skiptir þá einhverju máli hver það var sem bað FL-Group eða Landsbankann um pening? Varla. Öllu máli virðist skipta hve fjárhæðirnar voru miklar. Er sá sem bað þessi fyrirtæki um peninga ábyrgur fyrir því hvað þau voru rausnarleg? Ekki heldur.

Sælla er að gefa en þiggja

Fyrst Sjálfstæðisflokkurinn getur ekki amast við þeim sem gengur um með betlistafinn hver er þá siðferðilega ábyrgur? Getur Sjálfstæðisflokkurinn gert FL-Group eða Landsbankann ábyrg fyrir því að 60 milljónir runnu í sjóði hans? Það kemur ekki til greina því fulltrúar flokksins höfðu það í hendi sér hvort þeir tóku við slíkum upphæðum. Þar með eru þeir einir siðferðilega ábyrgir sem tóku við þessum milljónum. Ekki þeir sem báðu um þær né hinir sem gáfu þær.

Sú atburðarás sem skiptir siðferðilega máli er því ekki flóknari en að gefið var og þegið og sá sem nú þarf að meta athafnir sínar er fyrst og fremst sá sem þáði.

Og hver þáði þessa peninga með þökkum á sínum tíma? Enginn sem gegnir trúnaðarstöðum fyrir flokkinn þykist hafa haft grænan grun um þennan fjáraustur nema Geir H. Haarde. Hann hefur sagt að hann hafi vitað af og tekið við þessum fjárframlögum.

Heyr’ ekki, sé ekki, tal’ ekki

Nú kunna menn og konur í Sjálfstæðisflokknum sem gegna trúnaðarstörfum fyrir flokkinn að segja satt. Það má vera að þau geti öll tekið undir með Birni Bjarnasyni og sagt að þau hafi ekkert um þetta vitað og hefðu aldrei tekið í mál að flokkurinn tæki við svo miklu fé – heilum 60 milljónum frá tveimur fjármálafyrirtækjum. Það tjáir ekki að tefla fram þessum rökum og halda að þar með séu kjörnir trúnaðarmenn og þingmenn lausir allra mála vegna þess að þeir „vissu ekki neitt” og „hefðu aldrei” liðið þetta.

Staðreyndin er sú að Sjálfstæðisflokkurinn tók við þessu fé. Einhverjir umboðsmenn hans gerðu það. Það voru engir aðrir að verki – hvorki þeir sem gáfu né þeir sem bönkuðu uppá með betlistafinn. Telji siðferðishetjurnar í Sjálfstæðisflokknum þetta hafa verið ámælisvert geta þær ekki með öllu skotið sér undan ábyrgð. Því spurningin er hver átti að hafa eftirlit með þessum umboðsmönnum eða fulltrúum? Hvernig gátu þeir framið þennan verknað sem mönnum þykir svo ámælisverður nú?

Ég er hræddur um að formaður Sjálfstæðissflokksins átti sig ekkert á því að þó honum takist að finna „sökudólginn” og allir á íhaldsbænum reyni að láta málið snúast um hver bað hvern um hvað – þá þarf hann að svara nokkrum spurningum. Leiðindin eru nefnilega ekki búin.

Var þetta ekki bara sjálfsagt og eðlilegt 2006?

Voru til einhverjar reglur um það í Sjálfstæðisflokknum hvað mætti taka við stórum fjárframlögum frá fyrirtækjum? Ég vil nú leyfa mér að efast um þetta. En segjum að svo hafi verið. Annað hvort hefur upphæðin verið lægri eða hærri en reglur leyfðu. Þá er einfalt að skera úr um hvort einhver braut reglur og finna hver það var.

Líklega voru engar reglur til um þetta hjá Sjálfstæðisflokknum og trúnaðarmenn flokksins því ekki sekir um agabrot. Nú árið 2009 þykir mönnum þetta aftur á móti siðferðilega ámælisvert. Svo ámælisvert, hneykslanlegt og voðalegt að þeir telja sjálfum sér vafalaust trú um að þeir hefðu verið sama sinnis 2006 ef þeir bara hefðu vitað……

Ég er ekki viss um það. Sjálfstæðisflokkurinn tók við þessum milljónum frá FL-Group og Landsbankanum og trúnaðarmönnum hans þótti ekkert athugavert við það. Þeim þótti þetta svo sjálfsagt að þeir sögðu öðrum ekki einu sinni frá því. Eða öðrum fannst þetta líka svo sjálfsagt að þeir muna ekki eftir að þeim var sagt það. Eða….. mönnunum sem ekkert þykjast vita núna þóttu tölurnar í ársreikningum flokksins ekkert undarlegar eða hirtu ekki um að spyrja um sundurliðun. Hver bera ábyrgð á því?

Árið 2006 var þetta líklega allt saman sjálfsagt og eðlilegt. Auðmenn áttu pening eins og skít og keyptu sér velvild þvers og krus í samfélaginu. Og þeir studdu fólk í prófkjörum og flokka í framboðum. Ekki alla reyndar og suma meir en aðra. Þarf einhver að vera undrandi á því að í öllum gauraganginum hafi Hannes Smárason hent 30 milljónum í Sjálfstæðisflokkinn og Sigurjón Þ. Árnason 25 milljónum? Voru þetta ekki smáaurar þá? Er það ekki þess vegna sem enginn tók eftir þessu…. að þetta voru í rauninni smáaurar?

Og er það ekki bara vegna þess að Ísland er á hliðinni sem þetta verður allt í einu móralskt? Talaði einhver í Sjálfstæðisflokknum um „gildi” fyrir hrunið mikla?

Ómerkilegt minnisblað

Ég er ekki hissa á því að Ísland sé á hliðinni ef minnisblöð háttsettra embættismanna sem véla með lifibrauð okkar og lífshagsmuni eru sömu gerðar og það sem við höfum nú fengið að lesa. Eða tekur enginn eftir því að þetta er ekkert nema snakk? Þessi sagði þetta og hinn sagði hitt…. og ómögulegt að átta sig á hver niðurstaða höfundar minnisblaðsins er. Það má skilja hann sem svo að allt sé að fara til andskotans en samt ekki. Landsbankamenn sögðu góðar sögur sem menn trúðu og Seðlabankamenn sefuðu áhyggjur manna vegna Icesave. Seðlabankamenn virðast líka hafa látið í ljós að fjármálakerfið færi þá aðeins á hliðina ef til heimskreppu kæmi.

Ég hélt að maður ætti í svona minnisblöðum að reyna að draga saman einhverjar niðurstöður þannig að ekki færi milli mála um hvað hefði verið rætt, hverjar ábendingar viðmælenda hefðu verið, andsvör Seðlabankamanna og síðast en ekki síst hvaða atriði það voru sem íslensk stjórnvöld og Seðlabankinn þyrftu sérstaklega að gaumgæfa.

Mér kemur því ekki á óvart að enginn hafi tekið þetta alvarlega og nánast farið af fundinum, beint uppí flugvél til að sitja blaðamannafundi með auðjöfrum og munnhöggvast við útlenda blaðamenn. Pappírsgagn þetta er eins og skýrsla  fulltrúa í áhugamannafélagi sem hann gefur stjórn af samtölum sínum við fulltrúa í öðru áhugamannafélagi. Hafi Davíð Oddsson viljað láta taka mark á sér hefði hann átt að skrifa betur og skýrar eða tekið sig til og lesið Writing Reports and Memos for Dummies og skilað af sér almennilegu minnisblaði.

Það sem mér þykir merkilegast af öllu er samtalið við Geir Haarde sem ég heyrði í útvarpinu í dag. Hann virtist ekki draga í efa þar að Seðlabankamenn hefðu verið að tilkynna honum og hans fólki að hér stefndi í þrot heldur sagði að á þeim tíma hefði þá þegar verið erfitt um vik að bregðast við. Með öðrum orðum verður hann ekki skilinn öðru vísi en hann telji að í febrúar á síðasta ári hafi menn verið búnir að missa af lestinni. Kann að vera rétt. En hvernig stendur þá á því að hann og aðrir málsvarar kapítalismans stöguðust á því í sífellu að enginn hefði séð þessa kreppu fyrir og síst af öllu hrun spilaborgar íslensku bankanna?

Síðasti ráðherrann fallinn

Ég sé að Einar Kristinn Guðfinnsson fyrrum ráðherra tapaði slagnum um fyrsta sætið í próflkjöri Sjálfstæðisflokksins fyrir vestan. Það gerði Guðlaugur Þór í Reykjavík og líka Þorgerður Katrín í Kraganum. Hafa þá ekki allir ráðherrar Sjálfstæðisflokksins hætt eða runnið á rassinn í prófkjörunum? Munum hið síkveðna – stefnan er í lagi, fólkið brást!