Konubrjóst 3

Anna Sigrún Baldursdóttir – húsmóðirin í Vesturbænum sem bloggar á Eyjunni – hefur hnýtt í þá bjargföstu skoðun mína að heilbrigðisyfirvöld eigi að taka ákvörðun um að fjarlægja PIP-púðana illræmdu úr konubrjóstum. Höfum við karpað um þetta eilítið í vinsemd á Félsbók. Skoðum röksemdirnar.

Röksemdir húsmóður í Vesturbænum

Málið snýst um hvort ástæða sé til að fjarlægja PIP-sílikonpúða úr brjóstum kvenna sem reynast heilir, þ.e.a.s. hafa ekki rofnað og leka. Húsmóðirin er sammála þeim sem véla um aðgerðir hins opinbera í þessu máli: Ekki skal fjarlægja þessa púða nema þeir hafi skemmst; annars skal bíða og sjá til. Nú segir húsmóðirin:

Þessi afstaða til þess hvenær fjarlægja eigi púðana kann að koma fólki á óvart…..  Fyrir þessu eru þó læknisfræðilegar ástæður sem hér verða lauslega raktar og eðlilegt er að stjórnvöld fylgi……

Umræðan um PIP-púðana komst í hámæli þegar sérstök tegund krabbameins, s.k. ALCL, var tengd við þá. Rannsóknir í Frakkklandi og Bretlandi hafa hins vegar útilokað þessi tengsl, og ekkert bendir til þess að þeir séu eitraðir (eins og Pétur orðar það), né eru aðrar ábendingar um skaðsemi þeirra sem gefa tilefni til að mæla með því að heilir púðar séu fjarlægðir. Áhættan af aðgerðinni (sem er umtalsvert inngrip og gerð í svæfingu) er þannig (ennþá) talin meiri en að kona hafi heila púða. Hins vegar er talið þó það sé ekki staðfest að PIP-púðar séu líklegri til að rifna og leka en aðrir púðar og ef það gerist þá sé meiri hætta á óþægindum, ertingu og bólgum og þá er ráðlegt að fjarlægja þá.

Ég er bæði ósammála því að þessi stefna sé skynsamleg og einnig að fyrir henni liggi læknisfræðilegar ástæður.

Læknisfræðilegt áhættumat

Það áhættumat sem húsmóðirin hefur lýst stenst ekki hagnýta rökfræði og á ekkert skylt við læknisfræði.

Fullyrt er að áhættan af aðgerð sé meiri en láta heilan púða eiga sig. Þetta eru rökleg nauðsyn að sjálfsögðu. Á meðan púðinn er heill og að því gefnu að hann valdi þannig ekki skaða…. nú þá veldur hann ekki skaða. Þar með er eina áhættan sjálf aðgerðin.

Þar með þykjast menn hafa sloppið í skjóli reglunnar um að jafnan skuli beita þeirri íhlutun í lækningum þar sem ágengni er í lágmarki. En þetta er sjónhverfing.

Það er nefnilega ekki hægt að gera ráð fyrir að PIP-púðinn haldist heill og því líta valkostir í áhættumatinu frá læknisfræðilegu sjónarmiði svona út: Hvort er áhættan meiri af því að 1) framkvæma aðgerðina meðan púðinn er heill eða 2) eftir að hann hefur rifnað.

Augljóst er að áhætta er meiri af aðgerð + rifnum púða en aðgerð + heilum púða. Hin læknisfræðilega niðurstaða hlýtur að vera sú að forðast beri að sú staða komi upp að fjarlægja þurfi skemmda púða. Nú er ekki hægt að koma í veg fyrir að púðarnir skemmist með neinum ráðum – og þá standa menn frammi fyrir því hvort þeir eigi að taka þá áhættu að bíða með aðgerðir þar til púðarnir fara að leka. En það er einmitt stefna heilbrigðisyfirvalda – að fjarlægja púðana ekki fyrr en þeir skemmast.

Við megum svo ekki gleyma því að öryggi PIP-púðanna var aldrei rannsakað og þeir leyfðir – heldur þvert á móti. Þeir eru svindl og framleiðsla þeirra og sala glæpur.

Það er því eftirtektarvert þegar húsmóðirin snýr sönnunarbyrðinni við í óleyfi. Það hefur ekki verið sýnt framá skaðsemi PIP-púðanna að hennar mati og jaðrar við að af skrif hennar leiði að leyfa beri þessa púða því þeir hafa eftir allt saman ekki reynst svo slæmir….

Hagkvæmnisrök fjárveitingavaldsins

Það er eins og hvert annað þvaður að það sé læknisfræðilegt mat sem liggur að baki þeirri ákvörðun kontóristanna á vegum velferðarráðherra að móta ekki áætlun um að gefa öllum konum með PIP-púða færi á að þeir verði fjarlægðir.

Það eru tvær ástæður sem geta hindrað menn í að bjóða þennan valkost og hvorug þeirra er læknisfræðileg.

Önnur er sú að þetta eru býsna margar aðgerðir og kosta allar samanlagt heilmikla peninga. Hin er sú að það þarf mannskap og aðstöðu til að sjá um þessar aðgerðir.

Það eru horfur á þessum aukaútgjöldum sem fá menn til að spyrja þessarar spurningar: Er virkilega ástæða til að bjóða uppá að PIP-púðarnir verði fjarlægðir þó þeir séu heilir? Er ekki hægt að sleppa með minni kostnað með því að fjarlægja aðeins þá sem eru lekir, bjóða uppá að hinir verði ekki fjarlægðir fyrr en þeir fara að leka…. og svo geta konurnar sem treysta sér ekki til að bíða látið fjarlægja heila púða á eigin kostnað ef þær vilja?

Það er þetta og nákvæmlega þetta sem verið er að gera.

Hvað ber að gera?

Sú áætlun sem heilbrigðisyfirvöld eiga að fylgja er augljós og þarfnast ekki þeirra upplýsingaöflunar sem menn þykjast ástunda.

• Skoða á þær konur sem hafa PIP-púða í brjóstum sínum og fjarlægja þá þegar í stað reynist þeir skemmdir eða líkur á einkennum útfrá þeim.
• Öllum öðrum konum verði skipað í röð í bið eftir að púðarnir verði fjarlægðir nema þær ákveði sjálfar að sleppa því eða vilja frekar bíða og sjá til.
• Hafist verði handa við aðgerðir eftir því sem mannafli og aðstaða leyfir.
• Fylgst verði með konum á meðan þær bíða aðgerðar.

Þetta er eina skynsamlega og ábyrga áætlunin sem til greina kemur. Spurningin er ekki hvort heldur hvenær eigi að fjarlægja alla PIP-púða skemmda sem heila.

Og spyrja menn þá um kostnað

Þær konur sem ganga með PIP-púða í brjóstum sínum hafa orðið fyrir slysi og líkamleg heilsa þeirra kann að vera í hættu. Heilbrigðiskerfið hefur þá skyldu að bjóða uppá lækningar í slíkum tilvikum. Varla verður um þetta deilt.

Ekki leiðir samt af því að græða skuli nýja silikonpúða í brjóst þeirra á kostnað ríkisins. Sumir hafa þá afstöðu – þó þeir fylgi minni fram að þessu – að það sé ekki réttlætanlegt. Konurnar verði að sitja uppi með skaðann af vörusvikunum og verði að kaupa ósvikna vöru ef þær vilja láta græða aðra púða í staðinn.

Ég er ekki viss um að þessi afstaða samrýmist samfélagsábyrgð sem við teljum sjálfsagða á öðrum sviðum.

Hér eru hundruðir kvenna sem eiga í hlut. Hvernig eiga þær að sækja rétt sinn? Segjum að læknirinn verði lögsóttur – og dæmdur og honum gert að bæta skaðann. Hann getur það ekki og konurnar sitja eftir með sárt ennið. Læknirinn þarf svo að sækja á innflytjandann, innflytjandinn á fyrirtækið í Frakklandi eða eftirlitsstofnun þar…. og endalaus halarófa. Einstaklingar geta ekki staðið í þessu og ráða ekki við það.

Mun skynsamlegra er að heilbrigðisyfirvöld fjarlægi PIP-púðana og bæti konum sem vilja skaðann með því að græða í þær annan og öruggari silikonpúða ef þær óska þess. Íslenska ríkið getur svo beitt þunga sínum og sótt að þeim sem teljast ábyrgir fyrir skaðanum. Eins og júristarnir mundu segja – ríkið reddar málinu og beitir svo fyrir sig endurkröfurétti sem það á með þungum lagarökum. Og það gætu verið frönsk yfirvöld þegar upp er staðið. Aumar alþýðukonur uppá Íslandi eiga ekki sjens í soleiðis.

Konur og bílar

Ég trúi því að menn vilji vera sanngjarnir og gera vel í þessu máli. Það eru vond sjónarmið sem rugla þá í ríminu. Í fyrsta lagi eru það blind hagkvæmnisrök fjárveitingavaldsins sem telja verða varasöm hér sem annars staðar þegar heilbrigðismál eiga í hlut.

Í öðru lagi skýtur hér upp kollinum inngróin misvirðing við réttindi kvenna. Og verð ég að láta mér nægja að útskýra þetta með tveimur hliðstæðum.

1) Við heyrum oft í fréttum að uppgötvast hafi galli í tiltekinni gerð bifreiða. Sagt er að ákveðið hlutfall bifreiða af þessari gerð séu að bila með vondum afleiðingum. Ekki er að spyrja að því – allar bifreiðarnar eru einfaldlega kallaðar inn og menn fá nýjan eða skipt er um búnaðinn sem ber með sér áhættuna.

2) Til eru fræði sem útskýra sókn karlmanna í volduga bíla með tilfinningalegri innri togstreitu. Þegar hótfyndnir Svíar sjá svona risabíla frá Bílabúð Benna með stórum dekkjum og öllu tilheyrandi – tala þeir um „pensiförlängare“ eða lengingu á getnaðarlimnum. Kenningin er að stóru fjalla- og jöklafarartækin sé sárabót og huggun karlsins vegna þess hvað tippið á honum er lítið. – Svo fara menn á fjöll, bremsukerfið gallað, þeir velta niður í gil og brjóta bæði sig á blessaðan bílinn. Ekki dettur nokkrum manni annað í hug en láta manninn hafa nýjan bíl sem var þaráofan kaskótryggður og svo fer hann á sjúkrahús og þar á eftir í dýra endurhæfingu. Allt vegna þess að hann vildi endilega lengja á sér tippið og stunda sífelldar erindisleysur uppum fjöll og firnindi. Því aldrei kom hann með týnd hross eða kindur af fjöllum – og því síður dittaði hann að girðingum eða veiddi fisk. Hann var bara að spóka sig með liminn sinn.

PéEss

Af gefnu tilefni finn ég mig knúinn til þess sem ég á alls ekki að þurfa – að réttlæta hvers vegna kurfur eins og ég er með „konubrjóst á heilanum“ þessa dagana. Góðkunningi minn sem er leigubílstjóri spurði mig um þetta í spjalli og reyndar fleiri….

Meirihluti sjúklinga minna eru konur. Margar þeirra nú og fyrr ganga einmitt með þessa bönnuðu púða sem er ávöxtur glæpsamlegrar græðgi eftir peningum. Ég geri mér ljóst að sú vá sem steðjar að konum með þessa púða í brjóstum sínum er ekki aðeins líkamleg heldur einnig tilfinningaleg. Skilaboð heilbrigðisyfirvalda til þeirra er að þær séu ekki ofgóðar að þola það að ganga hugsanlega með tímasprengju í brjóstunum. Þetta er auðvitað virðingarleysi við tilfinningar þeirra og sjálfsákvörðunarrétt… sem er sossum ekki nýtt fyrir þeim mörgum. Kontóristarnir frá Landlækni og uppí ráðuneyti virðast ekki meðvitaðir um þetta og það þykir mér skítur og skömm.

…má fólk þá sjá í gegnum fingur sér þó ég æsi mig pínulítið og eigi erfitt með að hætta að hugsa um þetta.